8 Mayıs 2011 Pazar

Clonezilla ile Disk Bölümü Klonlama

Yeni bir sabit disk aldınız ve hali hazırda kullanmakta olduğunuz işletim sistemini aynı şekilde yeni diske aktarmak istiyorsunuz. Bir başka senaryoda da zaman harcayıp çeşitli programlar kurduğunuz, türlü türlü ayarlamlar yapıp kendiniz için özelleştirdiğiniz bir işletim sisteminiz var ve oluşabilecek bir sorun nedeniyle bu sistemi kullanamaz hale geldiğinizde tekrar yükleyip kullanabilmek istiyorsunuz. Bu tür durumlar için disk klonlama araçları imdada yetişiyor.

Eski sabit diskinizin tümünü veya bir bölümünü (partititon), taşıma (migration) yapacağınız başka bir depolama aygıtına (storage device) bir klonlama yazılımı kullanarak olduğu gibi aktarmak, etkin bir çözümdür. Aynı şekilde, kurulu bir bilgisayarin sabit diskinin tümünün veya sadece belirli bir bölümünün (özellikle işletim sistemi dosyalarının bulunduğu kesim) yeniden yüklenebilir imajını almak ve daha sonra çalışma ortamında kullanılacak depolama aygıtına bu imajdan tekrar yükleme yapmak, iyi bir yedekleme/kurtarma stratejisi olacaktır.

Bir süreden beri disk klonlama ile ilgili konularda Clonezilla kullanmaktayım. Ağ üzerinden çoklu makina klonlama gibi gelişmiş özellikleri olmasına rağmen ben şu ana kadar sadece tek makina üzerinde bölüm klonlama işlevini kullandım ve işimi fazlasıyla gördü diyebilirim.

Disk klonlama gibi işlere girişildiği zaman çoğunlukla bilgisayarın durdurulması ve bir boot CD/flash ortamından ile boot etmek suretiyle çalışılması sözkonusudur. Böyle bir çalışma ortamında elinizin altında her türlü olumsuzluğa cevap verebilecek türlü araçları içeren bir yazılım en büyük ihtiyaçtır. Clonezilla'nın tam olarak bu tanıma uyduğunu düşünüyorum.

Clonezilla Live, linux dağıtımı (debian live) üzerine inşa edilmiş ve depolama aygıtları üzerinde yapılacak işler için uygun araçları içeren bir linux dağıtımı olarak düşünülebilir. Bu dağıtım açılırken depolama aygıtlarına yönelik yazılım araçları için ön yüz (front end) görevi gören bir yazılımı yükler ve kullanıcı, bu yazılımın menüleri üzerinden yapmak istediği işe uygun operasyonları başlatır.

Bu yazının devamında NTFS dosya sistemi kullanan Windows XP kurulu bir disk bölümünün yeni bir depolama aygıtına (bir SSD) taşınması sürecinde yapılanlar anlatılmıştır. Bu taşıma sürecinin başlangıcında, Windows kurulu olan kaynak disk bölümünün büyüklüğünün (source partition size, 60 GB), yeni depolama aygıtında kullanılması düşünülen hedef bölüm büyüklüğünden (target partition size, 40 GB) daha fazla olması bir sorun olarak görülmekteydi.
  • Öncelikle Clonezilla sitesinden (http://clonezilla.org/) kullanılan donanım platformuna uygun bir Clonezilla live ISO imajı indirilir. Intel Core 2 Duo işlemcisi kullanan donanım platformumuz için i686 uzantılı ISO imajı seçildi. Normalde Core 2 Duo işlemcili makinalar için AMD64 uyumlu kernel sürümü seçilmesine rağmen Clonezilla'da bu sürümle sorun yaşadık. i686 sürümü ise başarılı oldu.
  • Boot aygıtı olarak USB flash bellek kullanmayı tercih ettik. ISO imajını USB belleğine yazmak için de http://clonezilla.org/liveusb.php, adresindeki öneriye uyarak Tuxboot yazılımını (http://tuxboot.org/) kullandık.
  • Bilgisayarı kapatıp yeni diskimizi (SSD) ana kartta boştaki bir SATA portuna taktık.
  • Bilgisayarı USB flash bellek üzerinden boot ettik. USB flash belleğini çalışma esnasında rahatça çıkarabilmek için açılışta Clonezilla imajını RAM'e yükleme seçeneği seçildi. Clonezilla ayağa kalkmıştı.
  • Hedef disk yeni alınmış olup henüz bölünmemişti.
  • Clonezilla'nın diğer bir konsol penceresine geçildi (ALT + F2). Artık Linux konsolundaydık. Root olarak login olmak gerekiyordu:
    sudo su -
  • Hedef diskin aygıt tanımlayıcısı "/dev/sdb" olarak tespit edildi. Bölümleme için komut satırından fdisk kullanıldı. İlk bölüm, tipi 7 (NTFS), bootable ve büyüklüğü +40G şeklinde girilerek oluşturuldu. Şart olmamasına rağmen bu bölüm üzerinde NTFS dosya sistemi oluşturuldu:
    mkfs.ntfs /dev/sdb1 -f
  • Kaynak bölüm (/dev/sda1) büyüklüğünün hedefinkinden fazla olması nedeniyle (kaynak bölümde kullanılan alan, hedef bölümden küçük olmasına rağmen) Clonezilla'nın standart arayüz menüsü üzerinden yapılan ilk klonlama girişimi (doğal olarak) başarısız oldu. Clonezilla, kaynak bölümün hedef bölümden küçük veya hedef bölüme eşit olmasını istemekteydi.
  • Hemen pes edilmedi. Clonezilla menüsünden konsol penceresine geçilerek root olarak login olundu. Kaynak diskin hedef diskten küçük hale getirilmesi gerekiyordu. Önce bölüm içinde kullanılan alan dikkate alınarak en fazla ne kadar küçültme yapılabileceği öğrenildi:
    ntfsresize -i /dev/sda1
    Kullanılan alan 40GB'ın altında olduğundan bu değere kadar küçültme yapmak mümkündü. Volüm, 40GB büyüklüğüne indirildi:
    ntfsresize -s 40G /dev/sda1
  • Bu işlemin bölüm büyüklüğüne yansıması için kaynak disk üzerinde komut satırından fdisk uygulaması yapıldı. Bunun için fdisk içinden önce /dev/sda1 silindi. Sonra bölüm, tipi 7 (NTFS), bootable ve büyüklüğü +40G şeklinde girilerek tekrar oluşturuldu. Böylece bölüm büyüklüğü de 40GB düzeyine çekilmiş oldu. DİKKAT! Burada fdisk ile seçilen yeni bölüm büyüklüğünün, ntfsresize ile verilen değerden küçük olmaması gerekiyor (büyük olabilir), aksi taktirde kaynak bölümü tüm verisi ile kaybedilir.
  • Bilgisayar tekrar eski disk üzerinden boot edildi. Windows içinden aşağıdaki komut çalıştırılarak bir sonraki açılışta Windows, disk taraması yapmaya zorlanmış oldu.
    chkdsk c: /F
  • Windows reboot edilerek açılışta otomatik disk taraması yaptırıldı.
  • Herşey yolunda olunca makina tekrar kapatıldı. Eski disk anakartta bağlı olduğu SATA portundan çıkararak başka bir SATA portuna takıldı. Yeni disk (SSD) ise eski diskin daha önce takılı olduğu SATA portuna takıldı.
  • Bilgisayar tekrar USB flash bellek üzerinden boot edilerek Clonezilla çalıştırıldı. Kaynak disk bölümünden hedef disk bölümüne klonlama yapıldı.
  • Klonlama bittikten sonra bilgisayar kapatıldı. Eski disk çıkarıldı ve açılış yeni disk üzerinden yapıldı.
Burada eski disk bölümünün ntfsresize ve fdisk ikilisi ile boyutunun azaltılması işlemi dikkatli yapılması gereken bir işlem. fdisk ile verilen bölüm büyüklüğünün ntfsresize ile verilenden küçük olmaması gerekiyor. Hata yapılırsa bölümü tüm verisiyle kaybedebilirsiniz.

Linkler:

Hiç yorum yok: